9 / 10
Gazel
Ben nice gözle nice denizle nice gazelle
Rimle gördüm rimle bildim rimle yaşadım seni
Kocan ne iydi sonra Niyde ilinden gökyüzleri
Senin bacakların yağmur yağarken daha bir güzeldi
Gülüşünde onuncu yüzyıldan kalma bir tılsım vardı
Beni yüzyıllık kümesine dadandıran tilki
Ne el versindi ne de el geri çekilsindi
Cemal ne güzel sevdi diye anlatsınlar seni
Ben nice gözle nice denizle nice gazel
Lerimle gördüm lerimle bildim lerimle sevdim seni
Hikaye
Gazel, Üvercinka'nın sonraki basımlarına eklenen bir şiirdir. Cemal Süreya, Divan şiirinin en yaygın nazım biçimi olan gazeli modern Türk şiirine taşır. Klasik gazelde şair mahlasını son beyitte kullanır; Süreya da 'Cemal' adını şiire yerleştirir. Şiir, evli bir kadına duyulan aşkı anlatır — Süreya'nın şiirlerinde sık karşılaşılan bir motif. Gazelin en çarpıcı buluşu, 'gazellerimle' sözcüğünün son beyitte ikiye bölünmesidir: 'gazel' bir dizede, 'lerimle' sonraki dizede.
Yorum
Bu şiir, Cemal Süreya'nın geleneği ne kadar ustaca kullanabildiğinin kanıtıdır. Klasik gazelin yapısını — matla, beyitler arası kopukluk, maktada mahlas kullanımı — modern dile taşır. 'Nice gözle nice denizle nice gazelle' dizesinde 'gazel' ve 'le' eki bitişikken, son beyitte 'gazel / Lerimle' olarak ayrılır; bu bölünme hem sürpriz yaratır hem de anlamı derinleştirir: 'gazellerimle' = gazellerimle, yani 'benim gazellerimle.' Divan şiirindeki gazellerin bir parodisi ve aynı zamanda bir saygı duruşudur.